Pasyans (Solitaire) Nasıl Oynanır: Kurallar, İlk El ve İpuçları

Kurallar: yedi sütun, dört temel, bir deste

Pasyansın en yaygın biçimi Klondike’dir. Tek kişi oynar ve 52 kartlık bir iskambil destesi kullanılır. Kartların 28’i yedi sütuna dağıtılır: birinci sütunda 1, yedinci sütunda 7 kart bulunur ve her sütunda yalnız en üstteki kart açıktır. Kalan 24 kart kapalı destede bekler.

• Sütunlar: Kartlar azalan sırayla dizilir ve renk değiştirir; kırmızı 6’nın üstüne siyah 5 konur. Açık bir diziyi tek hamlede taşıyabilirsin; bunun için yalnız dizinin başındaki, yani en büyük değerli kartın hedefe uyması yeter. Bir sütunun üstündeki kart gidince altındaki kapalı kart açılır.
• Temeller: Her takım kendi temeline as’tan papaza kadar sırayla çıkar. Temele bir seferde tek kart gider.
• Boş sütun: Yalnız papaz, ya da başında papaz bulunan bir dizi konabilir.
• Deste: Desteden kart çekersin. Çektiğin kart bir sütuna ya da temele gidiyorsa oraya koyarsın, gitmiyorsa açık yığında bekler. Deste bitince açık yığın çevrilir ve çekiş baştan başlar.

Kaç kart çekileceği ve deste turunun kaç kez yinelenebileceği kurala göre değişir: bazı oyunlarda üçer kart çekilir ve tur sayısı sınırlıdır, bazılarında tek kart çekilir ve sınır yoktur. Başlamadan önce hangi kuralla oynadığını bil.

Dört temel de papaza kadar dolunca eli kazanırsın. Hiçbir hamle ilerleme getirmiyorsa el kilitlenmiştir; rastgele dağıtılan bazı eller baştan kazanılamaz da.

İlk elde neye bakılır

El dağıtılınca hemen oynama; masayı bir kez tara. Üç soruya bak: Hangi kart temele gidebilir? Hangi sütunda en çok kapalı kart var? Hangi hamle bir kapalı kartı açar?

Şekildeki elde en soldaki sütunda papaz tek başına duruyor, en sağdaki iki sütunun her birinde beş kapalı kart yatıyor. Şimdi bu soruları dört adımda uygulayalım.

1. Asları ve ikileri temele gönder. Aslın üstüne kart konmaz, ikinin üstüne yalnız as konur; bu yüzden onları temele göndermek sana hiçbir seçenek kaybettirmez. Şekildeki elde kupa ve karo ası zaten temelde.
2. Kapalı kartı açan hamleyi seç. İki hamle arasında kalırsan bir kapalı kartı açanı oyna: açılan kart yeni seçenekler getirir. En çok kapalı kart sağdaki sütunlarda olduğundan asıl iş orada.
3. Papazın yoksa sütunu boşaltma. Boşalan sütuna yalnız papaz girer. Taşıyabileceğin bir papaz görünmüyorsa o sütunu boşaltmak için acele etme. En soldaki papazı yerinden oynatmak da boşunadır: altında kapalı kart yok, gidecek boş sütun da yok.
4. Diziyi bütün olarak düşün. Bir sütunda açık dizi varsa onu tek parça olarak taşıyabileceğin bir yer ara: altındaki kapalı karta çoğu zaman ancak diziyi taşıyarak ulaşırsın.

Strateji ve ipuçları

Pasyansta iyi oynamak, hamleyi yapmadan önce neyi açacağını görmektir. Dört alışkanlık işe yarar:

• En çok kapalı kartı olan sütuna öncelik ver. Başlangıçta en sağdaki sütunun altında altı kapalı kart yatar. Bir sütunda ne kadar çok kapalı kart varsa, açıldıkça masaya o kadar çok yeni kart ve seçenek girer.
• Temele acele etme. Temele giden bir kartın üstüne sütunlarda artık kart koyamazsın: temeldeki kırmızı 6’nın üstüne siyah 5 gelmez. Sabır Destesi’nde temelin üstündeki kartı sütuna geri indirebilirsin, ama bu bir hamle sayılır. As ve ikiler dışındaki bir kartı, karşı renkteki iki takımın temelleri o kartın bir altındaki değere ulaşınca göndermek güvenlidir. Örnek: kırmızı 6 için maça ve sinek temelleri en az 5’te olmalı.
• Önce masayı, sonra desteyi oyna. Masada ilerleten bir hamle varsa desteden çekmeden önce onu yap. Deste, hamlen kalmadığında başvuracağın yedektir.
• Desteyi körlemesine çevirme. Tek kart çekişte, sen kart almadıkça deste her turda aynı sırayla gelir. Bir tur boyunca hangi kartın ne zaman geldiğini aklında tut.

Kilitlenirsen son hamlelerini gözden geçir: temele erken gönderilen bir kart ya da yerine koyacak papaz bulamadığın bir boş sütun eli kilitleyebilir. Yeni bir ele başlarken bu dört alışkanlığı sırayla aklından geçir. Seher yeli gibi Sabır Destesi’ne özgü araçları farklar bölümünde anlattık.

Sabır Destesi’nde klasikten farklar

Sabır Destesi klasik masayı kısa molalara göre uyarlar. Neler var, neler yok:

• Kısa masalardan başlar. Şafak Yolu’nun 24 bölümü masayı yavaş yavaş büyütür: ilk bölüm 4 sütunlu, A–5 kartlı bir masayla açılır; 7. bölümde yedi sütuna, 9. bölümde 52 kartlık tam desteye geçilir.
• Açılan kart geri kapanmaz. Şafak Yolu ve Günün Eli’nde bir kapalı kartı açtığında geri al o noktadan öncesine dönemez (Günün Eli, her gün değişen tek bir eldir). Serbest Masa’da bu sınır da Seher yeli de yok: klasik kuralla oynarsın ve geri al 600 hamleye kadar gider.
• Seher yeli. Şafak Yolu ve Günün Eli’nde her el 1 yel hakkıyla başlar; temele giden her 4 kartta 1 hak daha kazanırsın ve en çok 2 hak biriktirebilirsin. Güneşe ya da Seher yeli düğmesine dokunup tek açık kartı olan ve altında kapalı kart bulunan bir sütun seçersin: kart destenin en altına gider, altındaki kart açılır. Bu 1 hamle sayılır. Seher yeli ilk kez 4. bölümde öğretilir.

• Yardımlar. Otomatik gönderme yalnız as ve ikiler içindir; menüden kapatabilirsin. Tamamla düğmesi bütün kapalı kartlar açılınca etkinleşir. İpucunun bedeli yıldızdır: ipucu kullanırsan o bölümde en çok 2 yıldız alırsın.
• Olmayanlar: yalnız tek kart çekilir; üçlü çekiş, Spider ve FreeCell yok.

Sık sorulan sorular